اهداف و انگیزه‌های نگارش تاریخ و سیره اهل ‌بیت (ع) از آغاز تا پایان قرن نهم

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

222b

چکیده

مورخان و دانشمندان مسلمان، اعم از شیعه و سنی، از آغاز تاکنون، در معرفی و بیان سیره اهل ‌بیت توجه ویژه‌ای داشته‌اند. هر یک از این نویسندگان با توجه به مذهب و روحیه و فرهنگ خاص خود به خلق این آثار پرداخته‌اند. این مقاله در پی بررسی اهداف و انگیزه‌های نگارش تاریخ و سیره اهل ‌بیت، شامل فاطمه زهرا و دوازده امام (ع)، با تأکید بر مقدمه و دیباچه کتاب‌های نگاشته‌شده درباره اهل ‌بیت است. انگیزه‌های چهارگانه عاطفی، اعتقادی، سیاسی و علمی در تدوین این کتب، شناسایی شده است. در این بررسی مشخص شد

امامت اهل بیت علیهم السلام بر مبنای آیه مودت

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

178b

چکیده

یکی از دلایل امامت امامان دوازدهگانه اهل بیت آیه مودت؛ آیه 23 سوره شوری:  قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَی و روایات مربوط به آن است. بر اساس این روایات، مقصود از «قربی» در آیه شریفه، امیرالمؤمنین علی، فاطمه زهرا و دیگر امامان از ذریه امیرالمؤمنین هستند.

این مطلب مورد اجماع شیعه امامیه است. شماری از عالمان اهل سنت نیز آن را به‌ویژه درباره اهل کسا پذیرفته‌اند. در این آیه شریفه، مودت خویشاوندان پیامبر به

بررسی منابع علم امام با تکیه بر روایات کتاب بصائر الدرجات

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

221b

چکیده

بحث امامت و خلافت بعد از رسول‌الله، از قدیمی‌ترین بحث‌های تاریخ اسلام و در عین حال از مباحث مهم کلامی روز شمرده می‌شود. امامت و ولایت از ارکان و اصول اساسی نظام اعتقادی شیعه است، به گونه‌ای که نظام اعتقادی شیعه و پایداری، ثبات، حفظ و ترویج آن، همه در سایه امامت و ولایت تحقق می‌یابد. یکی از ویژگی‌هایی که امامت شیعه را از امامت دیگر مذاهب ممتاز می‌کند، علم خاص امام است. مکتب تشیع با توجه به نقش امام پس از پیامبر خاتم، که نقش هدایتی گسترده‌ای است و از ظاهر تا باطن جامعه و افراد آن را در

واكاوي و تحليل روايي از علم امام ع به لغات با رويکرد نقد مدعيان دروغين

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

117c

چکيده

يکي از ويژگي‌هاي حجت‌هاي الاهي، دارابودن علم مخصوص امامت است. متکلمان و محدثان شيعه گستره‌هايي را براي اين علم تعريف کرده كه در ميان ديدگاه‌هاي آنان، حداقل‌ها و حداکثر‌هايي وجود دارد. آنچه مورد اتفاق شيعيان است، علم امام به حلال و حرام الاهي و معارف قرآني است که از جمله معارف قرآني، علم به قرائت صحيح مي‌باشد؛ اما در برخي موارد، مانند توانايي سخن گفتن به تمام زبان‌هاي دنيا، ميان متکلماني همچون شيخ مفيد و محدثاني مانند شيخ صدوق اختلاف ديدگاه وجود دارد. شيخ مفيد اين محدوده را واجب عقلي

بررسی و نقد نظریه نیابت پادشاهان صفوی از طرف امام زمان ع

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

198b

چکيده

در اوایل حکومت صفوی، زمینه مساعدی در زمینه ادعای نیابت امام زمان برای پادشاهان صفوی وجود داشته است. برخی از صفویه شناسان غربی، با اطلاع از این شرایط و آرمان‌های پادشاهان صفوی برای تحقق استقرار مذهب تشیع، نظریه‌ای مطرح کرده‌اند که طبق آن، پادشاهان صفوی برای حکومت خود، ادعای نیابت از جانب حضرت خواهند کرد. با بررسی عوامل مختلفی که بر استدلال‌های این پژوهشگران تأثیرگذار بوده‌اند، نادرستی این نظریه به اثبات می‌رسد. در این پژوهش تلاش شده است، تصویری مناسب و صحیح از اعتقادات و ادعاهای

تحليل معناشناختي امامت در مکتب تفسيري علامه طباطبايي

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

113c

چکيده

اصل «امامت»، از بنيادي‌ترين اصول مذهب اماميه است كه در ساحت‌هاي گوناگون تحليل شده است. علامه طباطبايي در اين زمينه تحليلي مبتني بر مابعدطبيعت متعالي صدرايي دارد که آن را به گونه ابتکاري در ساحت قرآن آشکارکرده است. در ميان مباني مابعدطبيعي اين مقوله قريب‌ترين آن‌ها، پذيرش ملکوت و وجه امري اشيا در برابر ناسوت و وجه خلقي اشيا است. بر اساس اين مبنا و تحليل، امامت به معناى مطلق هدايت نيست، بلكه به معناى هدايتى است كه به امر الاهى صورت مي‌گيرد؛ امري كه قرآن آن را «ملكوت» خوانده و وجه ديگرى

اثبات ضرورت وجود حجت الاهی در پرتو آیات 3 تا 5 سوره مبارکه دخان

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

195b

چکيده

مسئله «ضرورت وجود حجت الاهی در تمامی زمان­ها»، یکی از مهم­ترین آموزه­های قرآنی است. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی، به اثبات ضرورت وجود حجت الاهی بر مبنای آیات ابتدایی سوره دخان پرداخته است. این آیات، سنت «تفریق سالیانه امور» در شب قدر را به عنوان یکی از افعال ربوبی معرفی كرده است. جایگاه و چگونگی نقش­آفرینی حجت الاهی در فرآیند تحقق سنت مذکور، مسئله اصلی این پژوهش است. پاسخ به این مسئله، علاوه بر اثبات ضروت وجود حجت الاهی، نقش واقعی ایشان را در شب قدر مشخص می­كند. بر اساس یافته­های

برهان پذيري عقلي ضرورت وجود امام درانديشه آيت‌الله جوادي آملي

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

111c

چکيده

تحليل وجود امام در ميان پارادايم­هاي فکري و معرفتي تشيع، نقشي اساسي درحوزه مطالعات ديني عهده­دار است. تحليل جامع، خرد ورزانه و انديشه­ورانه، ساحت­هاي گوناگون مسئله امامت، مي­تواند روي­آوردهاي هنجاري و معرفت شناختي متعددي را به ارمغان آورد.

دراين ميان، «ضرورت وجود امام از سوي خدا»، به­عنوان ضرورتي عقلي در تفکر غالب مکتب اماميه، تحليلي نظام مند و منطقي را مي­طلبد.

اين نوشتار، مقوله ضرورت وجود امام را با رويکرد عقلي و برهاني، با محوريت انديشه و آثار

مانایی اعتبار ادله امامت، در زمان غیبت (ضرورت امامت، حقیقتی فراتر از عصر حضور)

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

188b

چکيده

در اندیشه روشن امامیه، وجود امام، بعد از نبوت، به ادله عقلی و نقلی، ضروری است؛ اما در این بین یکی از شبهات مطرح این است که آن­ضرورت و انتفاع از آن مرجعیت علمی در عصر غیبت، چگونه توجیه پذیر است و استواری و کارآمدی این ادله، در دوره غیبت چه اندازه است؟ به منظور تثبیت باور امامت و تقویت اعتقاد به مهدویت و به تبع آن، نگاهداشت آموزه‌های وحیانی؛ اعتبار این ادله به بازاندیشی و تحلیل خردورزانه نیاز دارد. این نوشتار با رویکردی عقلی و نقلی و با نگاهی به انگاره‌های تاریخی ناظر به واقع، پاسخ‌هایی

واکاوي وصيت نازل شده از آسمان به حضرت محمد ص و نقش آن در شناسايي مدعيان دروغين

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

172b

چکيده

با توجه به روايات ائمه، :، وصيت رسول خدا6 يکي از راه‌هاي اثبات امامت است. و اين وصيت در منابع شيعه به دوازده نفر که اولين آن‌ها حضرت علي7 و آخرين آن‌ها حضرت مهدي4 است؛ اشاره مي‌كند. همچنين وصيت مورد استفاده در اثبات امامت در دو قسم مکتوب و آشکار، هر يک داراي ويژگي‌هايي است. در ‌اين نوشتار در مورد وصيت مکتوب گفت وگو و ويژگي‌هاي آن در منابع روايي شيعه واکاوي شده و در نهايت نتيجه اين که در زمان حيات حضرت محمد6، خداي متعال مکتوبي را با دوازده خاتم توسط جبرئيل براي ايشان ارسال و نام ائمه